20 lat rad pracowników w Polsce: Od nadziei do walki o przetrwanie?

– Dziękuję państwu, że przybyliście na tę salę; za wytrwałość, ponieważ mamy za sobą 20 lat historii. Nie wiem, czy ktokolwiek z Was pamięta początki, ja je pamiętam dobrze. Dziękuję, że mimo trudności, jakie pojawiają się w zaangażowaniu rad pracowników na co dzień, wytrwaliście. Dziękuję marszałkowi Sejmu za gościnę – mówił na rozpoczęciu VI Ogólnopolskiego Forum Rad Pracowników Rafał Górski, prezes Instytutu Spraw Obywatelskich.

Uczestników Forum przywitał również Michał Jarosławski, prezes Obywatelskiego Akceleratora Innowacji, który razem z Instytutem Spraw Obywatelskich i ESG PRO Sp. z o.o. zorganizowali tegoroczne wydarzenie 19 maja w Sali Kolumnowej Sejmu RP.

Rafał Górski przypomniał krótko najważniejsze wydarzenia z 20-lecia istnienia rad pracowników w Polsce. Wspomniał o ograniczeniach ze strony pracodawców, prawodawców, polityków wobec funkcjonowania rad pracowników. Patrząc przekrojowo jedynym politykiem, który w ciągu wielu lat na co dzień zabiegał o podmiotowość rad w firmach był senator Zbigniew Romaszewski. Z obecnie działających zainteresowanie radami i wsparcie okazał senator Krzysztof Kwiatkowski.

Liczby są bezwzględne: 17 lat temu było ponad 3 tysiące rad pracowników, dziś zostało około 400. Co dalej? Nie wiem, powiedział Rafał Górski.

Możemy wyróżnić trzy rodzaje rad:

• rady pracowników ustawowe – muszą być, to niech będą
• rady pracowników żółte – sterowane przez pracodawcę.
• rady pracowników 2.0 – źródła przewagi konkurencyjnej. O tych radach będzie mowa na Forum Rad.

List od marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego

Posłanka Joanna Wicha powitała serdecznie zgromadzonych na sali uczestników Forum. Odczytała list od marszałka Sejmu, Włodzimierza Czarzastego.

Marszałek z uznaniem odniósł się do działań rad. Wyraził zadowolenie z faktu, że w 20-lecie rad Forum odbywa się w gmachu Sejmu, który stanowi pole do dyskusji i poszukiwania rozwiązań. Obecność ciał związanych z kształtowaniem dialogu publicznego wpisuje się w ten nurt. Współpraca pracodawców i pracowników oparta na rzetelnych informacjach i konsultacjach stanowi fundament rozwoju nowoczesnej gospodarki.

Goście, dyskusje, opinie

Na Forum zagościł senator Krzysztof Kwiatkowski. Parlament interesuje się tematem rad pracowników. W przeszłości był przygotowany projekt nowelizacji ustawy i przedstawiony w Senacie. Niestety zabrakło wtedy jednego głosu, żeby tę ustawę przyjąć. Z dialogiem społecznym mamy w Polsce problem. – Obserwuję to pełniąc różne funkcje – mówił senator Kwiatkowski. Zadeklarował, że będzie wspierał inicjatywy rad.

Okazało się, że biorąca udział w panelu „Rada pracowników 2.0: partner w rozwoju firmy” dyrektor Karolina Woźniczko (Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej) swoją pracę magisterską pisała właśnie na temat ustawy regulującej działalność rad pracowników. Uważa, że rady nie powinny podlegać związkom zawodowym, powinny być od nich oddzielone i być głosem załogi.

Ministerstwo dokonało pewnej oceny ustawy. Teraz czeka na oceny ze strony partnerów społecznych w ramach prac Departamentu Dialogu i Partnerstwa Społecznego.

W Forum uczestniczył również Piotr Ciompa, ekspert w zakresie rad pracowników. Z własnej inicjatywy zainteresował 20 lat temu tematyką rad Instytut Spraw Obywatelskich, dając impuls do powstania Centrum Wspierania Rad Pracowników.

Każdy z uczestników Forum w ramach pakietu materiałów otrzymał m.in. książkę „Bezrobocie technologiczne. Fakty i mity”. To zbiór kilkunastu wywiadów Rafała Górskiego z ekspertami: – Publikacja, którą trzymasz w ręku, jest ostrzeżeniem. Stawia niewygodne pytania o człowieczeństwo w miejscu pracy oraz o to, czy w pogoni za postępem technologicznym nie wyłamujemy szczebli drabiny, po której już nie da się zawrócić – pisze we wstępie autor.

Skuteczna rada pracowników w praktyce

Dzielenie się przez rady doświadczeniami to na każdym Forum jeden z mocniejszych punktów programu. Wymiana informacji, obserwacji wpływa na poszerzenie wiedzy.

Uczestniczący w panelu członkowie rad opowiadali o swoich wyzwaniach.

Codzienne funkcjonowanie w firmach to rozmaite tematy: od monitoringu (zbieranie dźwięku przez urządzenie), poprzez sprawy związane z konsultacjami, aż po kwestie dotyczące tworzenia różnych procedur, umacniania kultury dialogu w firmie. To również potrzeba posiadania przez rady budżetu, który można np. przeznaczyć na kształcenie w zakresie kompetencji potrzebnych do działania w radzie.

Jakie kompetencje powinna nabyć rada? Jak odnieść się do wpływu AI na pracę? Co jeszcze można osiągnąć? Jak zachęcać do działania w radach młodych pracowników? Czy pracownicy wiedzą, co robi rada w ich miejscu pracy?

• Andrzej Otręba, rada pracowników Lincoln Electric Bester Sp. z o.o.,
• Angelika Pyzik-Kapszewicz, rada pracowników Muzeum Zamkowego w Malborku,
• Roman Rostek, ekspert, Centrum Wspierania Rad Pracowników,
• Regina Gerhard-Kręt, rada pracowników, Arcelor Mittal SSC.

Moderacja: Mariusz Ławnik, ekspert, Obywatelski Akcelerator Innowacji.

– Życzyłbym sobie, żeby VII Forum Rad Pracowników zorganizować w podobnym lub jeszcze większym gronie – zakończył dyskusję Mariusz Ławnik.

– Dziękuję za obecność. Mam nadzieję, że dzisiejsze dyskusje na forum i w kuluarach dodały państwu siły do dalszych działań. Dziękuję zespołowi Instytutu Spraw Obywatelskich, Obywatelskiego Akceleratora Innowacji, ESG PRO za zorganizowanie VI Ogólnopolskiego Forum Rad Pracowników – dodał Rafał Górski.