Czy maszyny odbierają Ci myślenie?

Michał Krzykawski, kierownik Centrum Badań Krytycznych nad Technologiami, odpowiada na pytania Rafała Górskiego, redaktora naczelnego Tygodnika Spraw Obywatelskiego.

Aby robić politykę, trzeba marzyć.
Bernard Stiegler

Pod koniec 2025 roku w Brukseli działało 890 lobbystów technologicznych, podczas gdy wszystkich eurodeputowanych jest 720. Budżet lobbingowy BigTechu wzrósł w dwa lata o 33%, ze 113 do 151 milionów euro. Najwięcej wydają: Meta, Microsoft, Apple i Amazon.
Raport Corporate Europe Observatory i LobbyControl

Naszym największym obywatelskim nieszczęściem jest być może to, że cała klasa polityczna, mająca władzę i wpływ na nasze życie, straciła władzę marzenia lub niemal całkowicie uległa futurologicznym dyskursom pomieszanym z technosolucjonizmem, czyli przekonaniem, że najlepszych rozwiązań złożonych problemów zawsze dostarcza lepsza „technologia”: maszyna, aplikacja, algorytm.
Michał Krzykawski

1. Jak korzystanie z maszyn typu ChatGPT, Gemini czy Grok, wpływa na naszą zdolność krytycznego myślenia, dokonania osądu, wiarę we własne kompetencje?
2. [sztuczna sieć neuronowa] zamienia sygnały wejściowe w wyjściowe jak człowiek. Albo jak pies. Albo jak jakiekolwiek inne urządzenie służące do przetwarzania informacji, fizyk Andrzej Dragan.
   Czym jest obliczeniowa iluzja?
3. Mamy prawo powątpiewać, że dobra i sprzyjająca dobremu życiu może być polityka technologiczna państwa z działającą przy Ministerstwie Cyfryzacji radą do spraw cyfryzacji, w której zasiadają przedstawiciele big techów.
   Co to znaczy, że „za technologiami zawsze ktoś stoi, wszywając w nie określoną wizję świata”?

4. Czy jesteśmy przygotowani, aby mądrze wybierać spośród możliwości, jakie dają nam Ci, którzy stoją za nowymi technologiami?
5. Model prowadzenia badań został przekształcony w maszynę ideologicznej propagandy mającej dwa cele: uprzedzić lub rozbroić sprzeciw wobec narzucania zautomatyzowanych mechanizmów regulacji stosunków społecznych oraz ukryć obecność decydentów za anonimatem maszyny, filozof nauki Georges Canguilhem (1980 r.)
   Czy uratuje nas nauka?
6. Innowacja technologiczna wymaga symetrycznie zdolności do innowacji politycznej przynajmniej o tym samym zasięgu, Asma Mhalla.
   Czy innowacje polityczne są rozwiązaniem naszych problemów z żądnymi władzy właścicielami nowych technologii?
7. Jakiego ważnego pytania nikt Ci jeszcze nie zadał w tematach o których rozmawiamy – i jak brzmi odpowiedź na to pytanie?

Muzyka „Also Sprach Zarathustra – Einleitung” – Kevin MacLeod, CC BY 3.0