„Nic o młodych bez młodych”– Ogólnopolski Okrągły Stół ds. Strategii Młodzieżowej

Okrągły Stół zgromadził młodych ludzi z różnych środowisk. Rozmawiali o problemach bezpośrednio wpływających na ich codzienność: edukacji, zdrowiu psychicznym, rynku pracy, mieszkalnictwie, wykluczeniu komunikacyjnym oraz zaangażowaniu społecznym. Spotkanie odbyło się 25 maja 2026 roku w warszawskim budynku The Tides.

W debacie uczestniczył także Instytut Spraw Obywatelskich, który od lat podejmuje tematy ważne dla jakości życia publicznego: prawa obywatelskie, edukację, zdrowie publiczne, wpływ nowych technologii oraz realny udział obywateli w podejmowaniu decyzji. Obecność Instytutu w rozmowie o młodzieży była istotna, ponieważ postulaty młodych ludzi nie dotyczą wyłącznie szkoły czy rynku pracy. Dotykają także szerszych pytań o odpowiedzialność państwa, jakość usług publicznych i warunki, w jakich młode pokolenie będzie mogło rozwijać się, pracować i uczestniczyć w życiu społecznym.

Hasło „Nic o młodych bez młodych” dobrze oddaje sens spotkania. Jego celem nie była symboliczna obecność młodzieży przy stole, lecz realne włączenie jej w proces tworzenia rozwiązań, które mają znaleźć odzwierciedlenie w Krajowej Strategii Młodzieżowej.

Strategia ta, zaproponowana w marcu 2026 roku przez Ministerstwo Edukacji Narodowej, ma dotyczyć wsparcia i rozwoju osób w wieku 15–18 oraz 19–29 lat. Wnioski wypracowane podczas debaty mają trafić do Ministerstwa Edukacji Narodowej, a projekt strategii ma zostać przedstawiony Radzie Ministrów jesienią 2026 roku.

Organizatorami wydarzenia byli Stowarzyszenie Umarłych Statutów, znane z działań na rzecz praw ucznia, oraz Fundacja PZU, wspierająca rozwój dzieci i młodzieży w całym kraju. Spotkanie wpisywało się w szerszy proces konsultacji społecznych dotyczących sytuacji młodych ludzi w Polsce. Ważnym punktem odniesienia była także „Diagnoza Młodzieży 2026”, przygotowana przez Polskie Towarzystwo Polityki Społecznej na zlecenie Minister Edukacji Narodowej Barbary Nowackiej.

W spotkaniu uczestniczyły również przedstawicielki Ministerstwa Edukacji Narodowej — wiceministry Paulina Piechna-Więckiewicz i Izabela Ziętka. W swoich wystąpieniach podkreślały znaczenie aktywności młodych ludzi oraz zachęcały ich do zabierania głosu w sprawach publicznych.

Oficjalna część wydarzenia rozpoczęła się wystąpieniami przedstawicieli instytucji zaangażowanych w organizację spotkania. Najważniejszym elementem programu były jednak warsztaty przy stołach tematycznych. To właśnie podczas tej części młodzi uczestnicy mogli swobodnie dzielić się swoimi doświadczeniami, wskazywać problemy i proponować konkretne kierunki zmian.

Dyskusje odbywały się przy ośmiu stolikach tematycznych.

Dotyczyły między innymi zdrowia psychicznego, edukacji, rynku pracy, mieszkalnictwa i wykluczenia komunikacyjnego. Osobną rolę pełnił stolik ekspercki, którego uczestnicy analizowali „Diagnozę Młodzieży 2026” oraz zastanawiali się, w jaki sposób postulaty młodych można przełożyć na praktyczne rozwiązania.

Zdrowie psychiczne, wpływ urządzeń elektronicznych, prawa ucznia…

Jednym z najczęściej powracających tematów był stan zdrowia psychicznego młodzieży.

Uczestnicy zwracali uwagę na niewystarczające wsparcie psychologiczne w szkołach, brak łatwego dostępu do specjalistów oraz rosnącą skalę problemów emocjonalnych wśród młodych ludzi. Mówiono także o przemocy rówieśniczej, która dziś nie kończy się wraz z wyjściem ze szkoły, ponieważ bardzo często przenosi się również do świata cyfrowego.

Dużo miejsca poświęcono wpływowi smartfonów i urządzeń elektronicznych na życie uczniów.

Młodzi uczestnicy wskazywali, że nadmierne korzystanie z technologii utrudnia koncentrację, osłabia zapamiętywanie wiedzy i wpływa negatywnie na relacje społeczne. W wielu grupach pojawiał się postulat ograniczenia używania urządzeń cyfrowych, szczególnie w placówkach edukacyjnych.

W obszarze edukacji uczestnicy podkreślali potrzebę większego poszanowania praw ucznia.

Zwracali uwagę na konieczność budowania szkoły bardziej przyjaznej, wspierającej i nastawionej na rozwój, a nie wyłącznie na ocenianie. W dyskusjach pojawił się postulat, aby system oceniania w większym stopniu opierał się na informacji zwrotnej i ocenie opisowej.

Istotnym tematem było także wykluczenie komunikacyjne. Młodzież mieszkająca na terenach wiejskich i w mniejszych miejscowościach często mierzy się z problemem dojazdu do szkół, zajęć dodatkowych czy miejsc aktywności społecznej. Brak odpowiedniego transportu publicznego ogranicza ich możliwości edukacyjne, społeczne i zawodowe.

Nie zabrakło również rozmów o przyszłości zawodowej i mieszkaniowej młodych ludzi.

Uczestnicy mówili o niepewności związanej z wejściem na rynek pracy, obawach o stabilne zatrudnienie oraz trudnościach z usamodzielnieniem się. Szczególnie mocno wybrzmiał problem sytuacji mieszkaniowej, która dla wielu młodych osób stanowi jedną z największych barier w planowaniu dorosłego życia.

Atmosfera spotkania sprzyjała otwartej rozmowie. Uczestnicy słuchali się nawzajem, odnosili się do różnych perspektyw i nie odrzucali pomysłów innych osób. Ważnym wsparciem w prowadzeniu rozmów były karty z pytaniami dostępne przy stolikach. Pomagały one porządkować dyskusję i kierować ją na konkretne potrzeby, luki oraz możliwe rozwiązania. Młodzi mogli również korzystać ze streszczenia „Diagnozy Młodzieży 2026”, dostępnego na każdym stole.

Efektem zaangażowania uczestników były konkretne wnioski zreferowane przez reprezentantów poszczególnych stolików podczas podsumowania prac. Swoje refleksje przedstawili również uczestnicy stołu eksperckiego, wyrażając uznanie dla młodych ludzi, ich dojrzałości oraz gotowości do współtworzenia rozwiązań publicznych.

Ogólnopolski Okrągły Stół ds. Strategii Młodzieżowej pokazał, że młodzi ludzie nie chcą być jedynie przedmiotem polityk publicznych. Chcą być ich współautorami.

Ich głos dotyczył spraw konkretnych: szkoły, zdrowia psychicznego, transportu, pracy, mieszkań i technologii. To obszary, w których decyzje podejmowane dziś będą miały bezpośredni wpływ na ich przyszłość.

Wnioski do wcielenia, a nie do szuflady

Z perspektywy Instytutu Spraw Obywatelskich szczególnie ważne jest to, aby głos młodzieży nie został potraktowany jako element konsultacyjnego rytuału. Prawdziwa strategia młodzieżowa musi prowadzić do konkretnych decyzji: lepszego wsparcia psychologicznego, ochrony praw ucznia, ograniczania negatywnych skutków nadmiernego używania technologii, przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu oraz tworzenia realnych warunków do samodzielności młodych ludzi.

Spotkanie zakończyło się poczuciem nadziei, ale także z jasnym oczekiwaniem: postulaty młodych nie powinny pozostać wyłącznie zapisem z konsultacji. Powinny przełożyć się na realne działania.

Bo strategia młodzieżowa ma sens tylko wtedy, gdy powstaje razem z młodzieżą — a nie ponad jej głowami.