fbpx

„NIE” dla tirów na wszystkich drogach! Wysłaliśmy pismo do ministerstwa

Tiry na tory logo
fot. źródło TNT
Tygodnik Spraw Obywatelskich – logo

Nr 5 (2020)

W ramach konsultacji publicznych Instytut Spraw Obywatelskich wspólnie z fundacją ProKolej wyraził sprzeciw wobec propozycji, jakie wprowadziłaby zmiana ustawy. Zachęcamy do lektury pisma.

FPK/2020/01/06

Warszawa, dnia 16.01.2020 r.

Pan
Rafał Weber
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Infrastruktury
ul. Chałubińskiego 4/6
00-928 Warszawa 


Niniejszym, w odpowiedzi na pismo nr DDP-1.0210.4.2019 z dnia 20 grudnia 2019 r. przekazujemy uwagi Fundacji „Pro Kolej” i Instytutu Spraw Obywatelskich przygotowane w ramach konsultacji publicznych projektu ustawy o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw nr (UC 8). W naszej opinii wdrożenie wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie C-127/17 i wynikające z niego zmiany w ustawie o drogach publicznych, nie mogą zaburzać warunków konkurencji międzygałęziowej – a szczególnie wspierać rozwoju gałęzi transportu negatywnie oddziałujących na środowisko naturalne. W tym kontekście nasz sprzeciw budzi brak uwzględnienia w uzasadnieniu do projektu – w sekcji wpływ na konkurencyjność gospodarki (pkt 7) – opisu skutków wprowadzanych regulacji na politykę transportową i ekologiczną.

Jak wskazano w uzasadnieniu, odsetek długości dróg, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o nacisku osi 11,5 t to obecnie ok. 3%, ale po wejściu w życie ustawy ma on wzrosnąć do 70%. Zmianie ma towarzyszyć również zagwarantowanie swobodnego dostępu do tej infrastruktury – bez konieczności uzyskania zezwolenia na ruch ciężkich pojazdów. Ponad dwudziestokrotne zwiększenie zasięgu ciężkiego transportu drogowego nie pozostanie bez wpływu na wielkość przewozów i bezpieczeństwo ruchu. Udostępniając niedostosowane do proponowanego obciążenia drogi i rezygnując z narzędzi regulujących skalę ruchu wprost promujemy wzrost obciążenia przewozami i degradację infrastruktury. Wbrew wszelkim deklaracjom i zobowiązaniom pogarszamy również konkurencyjność transportu kolejowego (a także wodnego śródlądowego), który miał stanowić alternatywę dla przeciążonej sieci drogowej[1].

Dodatkowo nasze wątpliwość budzi fakt, że projektowane przepisy – mimo ewidentnych, negatywnych konsekwencji dla budżetu państwa oraz budżetów samorządów terytorialnych wszystkich szczebli – nie są w żaden sposób powiązane z kwestią opłat za dostęp do infrastruktury. Odmiennie, niż w przypadku przewoźników kolejowych – którzy ponoszą opłaty za każdy kilometr i każdą tonę masy brutto pociągu – koszt dodatkowych przewozów drogowych nie ulegnie zmianie. W przypadku transportu samochodowego wzrost masy nie będzie bowiem w żaden sposób powiązany z dodatkową opłatą – bo stawka opłaty elektronicznej obowiązujące w Systemie viaTOLL dla samochodów ciężarowych o masie całkowitej powyżej 12 ton nie jest zależna od wagi – i pobiera się ją zaledwie na 3,7 tys. km – tj. 1% wskazanych w nowelizacji dróg.

Brak kompleksowej oceny skutków nowelizacji ustawy prowadzi do nieuzasadnionego stwierdzenia, że nowe regulacje nie wymagają wydatkowania dodatkowych środków publicznych. Wręcz przeciwnie – konsekwencją wzrostu ciężkiego ruchu, zwłaszcza na drogach nieprzystosowanych do obciążenia 11,5 t na oś będzie wzrost nakładów na utrzymanie i remonty infrastruktury. Kolejne straty finansowe wygeneruje spadek konkurencyjności i ograniczenie przewozów przez alternatywne gałęzie transportu – w tym kolej – oraz szkody ekologiczne.
W przeliczeniu na jednostkę ładunku transport kolejowy emituje bowiem 9 razy mniej CO2 oraz 8 razy mniej zanieczyszczeń powietrza niż samochód ciężarowy. A zgodnie z danymi Europejskiej Agencji Środowiska zanieczyszczenie powietrza przez samochody ciężarowe kosztuje państwa członkowskie Unii Europejskiej 43-46 mld euro rocznie.

Systemowy problem pominięcia w ocenie skutków regulacji całego obszaru ochrony środowiska naturalnego powoduje zresztą, że cała konstrukcja projektowanych przepisów pozostaje w sprzeczności z krajową i europejską polityką ekologiczną – w tym priorytetem w postaci dążenia do neutralności klimatycznej[2]. I to w sytuacji, w której Polska, w ramach unijnego porozumienia o podziale redukcji emisji (ESR), jest zobowiązania do redukcji emisji gazów cieplarnianych z sektorów nieobjętych handlem uprawnieniami do emisji o 7% już w latach 2020-2030[3] a priorytet dla przenoszenia przewozów realizowanych dziś transportem drogowym na drogi wodne i kolej wymieniany jest w najnowszym dokumencie Komisji Europejskiej pt. „Europejski Zielony Ład”.

Podsumowując nasze stanowisko chcielibyśmy stwierdzić, że skierowany do konsultacji projekt ustawy o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw nr (UC 8) wymaga gruntownej zmiany.

Wąskie, fragmentaryczne podejście branżowe, pozbawione kontekstu i odniesienia do otoczenia wypaca bowiem sens implementowanych przepisów. Rozumiemy potrzebę zmian w polskim prawie wymaganych przez wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie C-127/17, ale nie możemy zaakceptować kierunku prowadzącego do dalszego promowania transportu drogowego kosztem transportu kolejowego – bo zwiększa ono ryzyko niezrealizowania celu redukcyjnego emisji gazów cieplarnianych z sektora non-ETS.

W sytuacji, gdy dobór środków realizacji wyroków TSUE pozostaje domeną państwa członkowskiego należy dobierać je tak, aby nie stały w sprzeczności z innymi przepisami. W tym przypadku odnoszącymi się do polityki transportowej i ochrony klimatu.


[1] Dodatkowy wzrost przewozów realizowanych w ciężkim transporcie drogowym jest sprzeczny z założeniami Białej Księgi w sprawie polityki transportowej UE, która dla przewozów ładunków przewiduje radykalne zwiększenie udziału kolei względem transportu samochodowego. Do 2030 roku 30%, a do 2050 roku ponad 50% przewozów towarowych na odległość powyżej 300 km ma być przeniesiona z dróg na alternatywne środki transportu.

[2] Wg naszych analiz projekt stoi w sprzeczności z osiągnięciem celów wymienionych dokumentach strategicznych Polski w takich jak: „Strategia na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020 (z perspektywą do 2030 r.)” oraz z dokumentami dopełniającymi takimi jak: „Strategia zrównoważonego rozwoju transportu do 2030 roku” oraz „Polityka ekologiczna państwa 2030 – strategia rozwoju w obszarze środowiska i gospodarki wodnej” – np. „ograniczenie negatywnego wpływu transportu na środowisko” oraz „Likwidacja źródeł emisji zanieczyszczeń do powietrza lub istotne zmniejszenie ich oddziaływania”.

[3] Mając na uwadze wspomniany wyżej cel redukcyjny dla naszego kraju – szczególnie, iż 7% redukcji jest liczone w  odniesieniu do emisji z 2005 roku. Może to tym samym stanowić zagrożenie realizacji zobowiązań wynikających z obligatoryjnego dla każdego państwa członkowskiego Unii Krajowego planu na rzecz energii i klimatu na lata 2021-2030 (KPEiK).

Sprawdź inne artykuły z tego wydania tygodnika:

Nr 5 (2020)

Przejdź do archiwum tekstów na temat:

Tiry na tory

Być może zainteresują Cię również:

Instytut Spraw Obywatelskich

Mieszkańcy decydują?

Zapraszamy na kolejną audycję z cyklu „Czy masz świadomość?”, która odbędzie się 26 czerwca (sobota) w godzinach 15.00 – 18.00 w Studenckim Radiu „Żak” Politechniki Łódzkiej. Tematem najbliższej audycji będzie udział obywateli w procesach decyzyjnych w ich miastach. Wspólnie zastanowimy się, czy istnieją kanały, poprzez które możemy decydować o najważniejszych kwestiach dotyczących naszej okolicy oraz w jaki sposób organizować się, aby kształtować świadome społeczeństwo obywatelskie.

Instytut Spraw Obywatelskich

Pokaz filmu „Zanim przeklną nas dzieci”

Zapraszamy na kolejny bezpłatny pokaz filmowy organizowany przez redakcje audycji „Czy masz świadomość?” oraz kwartalnika „Obywatel”. Tym razem zaprezentujemy film Jean-Paula Jauda pt. „Zanim przeklną nas dzieci”. Projekcja odbędzie się 22 lipca (czwartek) w kinie Cytryna, na ul. Pomorskiej 39/41, o godzinie 20:00.

Facebook i inne korporacje cenzurują treści! Zapisz się na Tygodnik Instytutu Spraw Obywatelskich. W każdej chwili masz prawo do wypisania się. Patrz, czytaj, działaj bez cenzury.

Administratorem danych osobowych jest Fundacja Instytut Spraw Obywatelskich z siedzibą w Łodzi, przy ul. Pomorskiej 40. Dane będą przetwarzane w celu informowania o działaniach Instytutu. Pełna informacja dotycząca ochrony danych osobowych.