Partie zyskały cyfrowe podpisy, obywatelom nadal został tylko papier. Co dalej?

Dalej nie składamy broni. Pamiętacie jak w styczniu br. wspólnie apelowaliśmy do Prezydenta RP, Karola Nawrockiego, w sprawie Obywatelskiej Inicjatywy Ustawodawczej (OIU)? Zwróciliśmy się o zawetowanie nowelizacji Kodeksu wyborczego, która wprowadzała możliwość zbierania podpisów w formie elektronicznej wyłącznie na listach wyborczych dla kandydatów w wyborach powszechnych. Instytut chciał tego samego rozwiązania dla obywateli i OIU. Ostatecznie Prezydent podpisał nowelizację. Co to oznacza?

Oznacza to ni mniej ni więcej tyle, że z cyfrowej możliwości zbierania podpisów będą mogły korzystać komitety zgłaszające kandydatów w wyborach do:

• Sejmu RP,
• Senatu RP,
• Parlamentu Europejskiego

oraz komitety zgłaszające kandydatów na Prezydenta RP.

„Są to w praktyce podmioty polityczne wystawiające kandydatów do organów władzy publicznej i dysponujące strukturami oraz zapleczem organizacyjnym. Jednocześnie OIU pozostaje w trybie papierowym.

Powstaje więc pogłębiona dysproporcja: państwo cyfryzuje zbieranie poparcia dla podmiotów aspirujących do sprawowania władzy, a obywatelom korzystającym z konstytucyjnego prawa inicjatywy ustawodawczej pozostawia wyłącznie papier” – pisze w petycji wysłanej 10 marca 2026 roku do Prezydenta RP Rafał Górski, prezes Instytutu Spraw Obywatelskich.

Nowa petycja, kolejne działania

„[…] wnosimy o skorzystanie przez Pana Prezydenta z prawa inicjatywy ustawodawczej i wniesienie do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej projektu ustawy o obywatelskiej inicjatywie ustawodawczej (dalej: OIU) opracowanego przez Instytut Spraw Obywatelskich.

Kluczowym elementem proponowanych zmian jest wprowadzenie bezpiecznej możliwości udzielania poparcia dla OIU drogą elektroniczną, z wykorzystaniem podpisu elektronicznego oraz środków identyfikacji elektronicznej stosowanych w usługach publicznych” – apeluje w petycji Instytut Spraw Obywatelskich.

Partie polityczne zyskały ułatwienia w zbieraniu podpisów. Obywatele nadal pozostali w tym samym miejscu. Nie oznacza to jednak, że nie warto kontynuować działań. Wręcz przeciwnie. Tym bardziej, że pojawił się nowy głos w tej sprawie.

Komitet ds. Pożytku Publicznego wspiera zmiany w OIU

Grupa robocza ds. dialogu i partycypacji w komunikacie z dnia 2 marca 2026 roku wyraziła „poparcie dla planowanych prac nad stworzeniem systemu umożliwiającego zbieranie podpisów pod obywatelskimi projektami ustaw w formie elektronicznej oraz dla podjęcia prac legislacyjnych w tym zakresie”.

Zauważono również, że możliwość zbierania podpisów w formie cyfrowej wzmocniła tylko jedną stronę – polityczną. „Komitety wyborcze to podmioty polityczne wystawiające kandydatów do organów władzy publicznej i dysponujące strukturami oraz zapleczem organizacyjnym.

Jednocześnie obywatelska inicjatywa ustawodawcza wymaga zbierania podpisów wyłącznie w formie tradycyjnej. Powstaje więc pogłębiona dysproporcja: państwo cyfryzuje zbieranie poparcia dla podmiotów aspirujących do sprawowania władzy, a Polkom i Polakom korzystającym z konstytucyjnego prawa obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej pozostawia wyłącznie papier.

W związku z tym pozytywnie odnosimy się do zapowiedzi Ministerstwa Cyfryzacji o możliwym podjęciu prac nad stworzeniem systemu informatycznego umożliwiającego zbieranie podpisów w formie elektronicznej, a także prac legislacyjnych wprowadzających rozwiązania prawne w tym zakresie. Jednocześnie wyrażamy gotowość do współpracy przy projektowaniu tych rozwiązań” – czytamy w komunikacie Grupy roboczej.

Dziękujemy wszystkim za dotychczasowe wsparcie we wspólnych działaniach na rzecz OIU. Nie rezygnujmy, małymi krokami też można uzyskać duży efekt.