Bezrobocie technologiczne. Fakty i mity

W polskiej debacie publicznej dominuje od lat uspokajający ton: bezrobocie technologiczne to mit, nowe technologie pozwolą tworzyć nowe miejsca pracy, a cyfryzacja ułatwi nam życie, dając czas na hobby i rozwój zainteresowań.

Tymczasem pracownicy centrów logistycznych Amazona w Polsce już dziś funkcjonują w rzeczywistości, w której tempo pracy dyktuje skaner, normy ustala nieprzejrzysty dla pracowników algorytm, a kluczowe decyzje kadrowe zapadają na podstawie danych, których nikt nie potrafi zweryfikować. Dlatego przestrzegam przed myśleniem w stylu: „Nie pracuję w Amazonie, więc te problemy mnie nie dotyczą”. Jak uczy nas historia, i to wcale nie tak odległa, Amazon jako jeden z pierwszych wdraża rozwiązania, które następnie rozlewają się na globalny rynek pracy.

„Nowe technologie”, „cyfryzacja”, „algorytmizacja” stały się dziś zasłoną dymną – używa się ich jako pretekstu do likwidowania stabilnych miejsc pracy i tworzenia nowych: niskopłatnych, tymczasowych, pozbawionych ochrony prawnej. Propagandzie „nowego, wspaniałego świata” towarzyszy proces masowego wywłaszczania pracowników z ich wiedzy, prywatności i dorobku zawodowego. Dziś algorytmy nie tylko oceniają ludzi, ale także kształtują ich zachowania, rytm dnia, a nawet sposób myślenia o sobie.

Zmierzamy do „raju”, w którym człowiek – niczym maszyna – ma być „włączany” i „wyłączany” przez całą dobę za pomocą aplikacji.

Publikacja, którą trzymasz w ręku, jest ostrzeżeniem. Stawia niewygodne pytania o człowieczeństwo w miejscu pracy oraz o to, czy w pogoni za postępem technologicznym nie wyłamujemy szczebli drabiny, po której już nie da się zawrócić. Zachęcam do porzucenia myślenia optymistycznego i do odwagi konfrontacji z rzeczywistością, w której stawką jest nie tylko nasze zatrudnienie, ale samo człowieczeństwo i zdolność do tworzenia wspólnoty, która na poważnie traktuje solidarność. Pytanie o bezrobocie technologiczne jest pytaniem o siłę naszej gospodarki. To pytanie o rolę państwa, które nie będzie jedynie reagować na skutki technologii, ale będzie świadomie kształtować warunki, w których technologia działa. To wreszcie pytanie, czy pracownicy będą mieli narzędzia, by bronić swoich praw w świecie, w którym praca staje się coraz bardziej rozproszona, zindywidualizowana i nadzorowana.

W obliczu wyzwań związanych z nowymi technologiami potrzebujemy dziś w firmach Rad Pracowników 2.0 – zespołów zadaniowych, które będą partnerami dla zarządów w budowaniu przewagi konkurencyjnej w oparciu o zaangażowanie pracowników.

Zapraszam do lektury, refleksji i współpracy.

Rafał Górski

Pobierz publikację

Chętnie wyślemy Ci naszą publikację. Wystarczy, że zapiszesz się do newslettera Instytutu Spraw Obywatelskich (obiecujemy, że nie spamujemy, a dzięki temu będziesz na bieżąco z naszymi kampaniami). Podaj adres e-mail, a otrzymasz link do pobrania publikacji.