Rozmowa

W USA nie buduje się nowych spalarni

kosze
fot. Niko Lienata z Pixabay

Z prof. Paulem Connettem rozmawiamy o stratach społecznych, biznesowych i środowiskowych, jakie ponosimy w wyniku spalania odpadów.

Czy spalarnie szkodzą zdrowiu? Jeśli tak to w jaki sposób?

Wiele z substancji emitowanych ze spalarni jest wysoce toksycznych – toksyczne metale, dioksyny i furany oraz nanocząsteczki.

Istnieją dosłownie tysiące produktów ubocznych, które nie zostały jeszcze zidentyfikowane – są one zatem niemonitorowane i nie podlegają regulacji. Nie ma wątpliwości, że źle działające spalarnie będą stanowić zagrożenie dla zdrowia, ale nawet w przypadku najlepiej działających spalarni nadal istnieje wiele niewiadomych.

Istnieje również problem długoterminowych zagrożeń, jakie stwarzają popioły lotne wychwytywane w urządzeniach kontrolujących zanieczyszczenie powietrza. Im lepsza spalarnia, tym bardziej toksyczny jest ten popiół. Dokąd to doprowadzi?

Czy jest jakaś korelacja między zapadalnością na choroby płuc, choroby onkologiczne a bliskością spalarni? Czy są na ten temat badania? Jakie?

Problem z badaniami epidemiologicznymi nad nowotworami polega na tym, że większość z nich ma długie okresy uśpienia przed wystąpieniem (20 lat), więc do czasu wykonania badania epidemiologicznego spalarnie zostaną sklasyfikowane jako „stare”. Istnieją pewne badania, które wykazały wzrost zachorowań na raka w pobliżu spalarni.  Dobrym źródłem tych badań jest dr Jorge Emmanuel, który opracował podsumowanie wyników wielu z nich.

Ze szczególnym zainteresowaniem powinny spotkać się badania nad zwiększonymi problemami układu oddychania – zwłaszcza nad stanami astmatycznymi u małych dzieci. Również z uwagi na fakt, że wiele z zanieczyszczeń powietrza jest neurotoksycznych (jak metale ciężkie, PCB itp.), ważne byłyby badania neurologicznych zaburzeń u dzieci mieszkających w pobliżu tych instalacji.

W polskim systemie monitoringu ciągłego, obligatoryjnie stosowanego przez operatorów spalarni nie ma metali ciężkich oraz dioksyn i furanów. Kontrole spalarni Wojewódzkich Inspektoratów Ochrony Środowiska są zapowiadane z góry, ograniczone tylko do powietrza z emitorów, pomijane są badania gruntu w sąsiedztwie instalacji. Jak kontrole spalarni są przeprowadzane w USA?

Ten rodzaj monitorowania (zazwyczaj 6-godzinne testy punktowe) jest całkowicie niewystarczający, jeśli chodzi o monitorowanie dioksyn. Nie możemy prowadzić ciągłego monitoringu dioksyn, ale możemy prowadzić ciągłe pobieranie próbek. AMESA oferuje 4-tygodniowy system pobierania próbek. Zazwyczaj takie badanie daje dane o emisji znacznie wyższe niż 6-godzinne badania. Ostatnie badanie opublikowane przez Abel Arkenbout z Toxicowatch i rozpowszechnione przez Zero Waste Europe, które wykazało, że 4-tygodniowe testy przeprowadzane równolegle z 6-godzinnymi testami dają dane dotyczące emisji dioksyn od 500 do 1000 razy wyższe niż 6-godzinne testy [1].

Jakie straty społeczne, biznesowe i środowiskowe ponosimy w wyniku spalania odpadów?

Nawet gdybyś uczynił spalanie bezpiecznym, nie uczyniłbyś tego rozsądnym podejściem w XXI wieku.

Spalanie nie eliminuje nas z gospodarki liniowej – nie zbliża nas do gospodarki o obiegu zamkniętym. Marnuje on skończone zasoby. Spalając cokolwiek, marnuje się możliwość odzyskania wbudowanej energii (zużytej do wydobycia, produkcji oraz transportu), którą można częściowo zaoszczędzić, kiedy ponownie wykorzystujemy, przetwarzamy i kompostujemy.

Ogromne inwestycje, jakimi są spalarnie odpadów, tworzą bardzo niewiele miejsc pracy. Nie są elastyczne – raz przyjętej wydajności nie można zmniejszyć z uwagi na efektywności ekonomiczną tego typu inwestycji. Uwięzienie społeczności na jednym ślepym zaułku z umowami typu „put or pay”.

Czy buduje się nowe spalarnie w USA?

NIE! Najnowsza spalarnia odpadów uzyskała pozwolenie na budowę w 1997 roku!

Co robią przeciwnicy spalarni w USA, jakie mają sukcesy i porażki?

Wiele społeczności po pokonaniu spalarni poszło spać i pozwoliło, aby ich odpady trafiały na składowiska często w innych stanach! Ale niektóre społeczności są pionierami lepszych rozwiązań jak San Francisco, Kalifornia w ogóle, Seattle, Denver i Portland.

Jak wyglądają oceny oddziaływania na środowisko dla spalarni w USA?

Spalarnie są tak drogie i tak niepopularne politycznie, że niewiele z nich faktycznie osiąga ten etap. Kiedy są one wykonywane, są wykonywane przez firmy, które wiedzą, czego chcą politycy – i w ten sposób stają się samospełniającymi się przepowiedniami: „To będzie całkowicie bezpieczne!”. Ale kiedy sprawdzasz szczegóły, jak to zrobiłem w przypadku spalarni proponowanej dla Arecibo w Puerto Rico, odkryłem poważne błędy.

Co Pan radzi przeciwnikom spalarni w Polsce? Jak mamy stawiać opór?

Promowanie lepszych alternatyw, ujętych syntetycznie w strategii zero odpadów (zero waste). W skrócie jest to połączenie odpowiedzialności wspólnoty (redukcja, ponowne wykorzystanie, recykling i kompostowanie) i odpowiedzialności przemysłu – przeprojektowania produktów. Odpady są problemem projektowania.

Nie rozwiązujcie problemu odpadów przy pomocy lepszych maszyn, ale przy pomocy lepszej organizacji, lepszej edukacji i lepszym wzornictwie przemysłowym.

Proszę zapoznać się z moją książką: The Zero Waste Solution: Untrashing the planet one community at a time (Chelsea Green, 2013).

Dziękuję za rozmowę.


[1] Arkenbout, A, Esbensen KH, 2017. Biomonitoring and source tracking of dioxins in the Netherlands, Eighth World Conference On Sampling and Blending / Perth, Wa, 9–11 May 2017, 117-124 11

Arkenbout, A, Olie K, Esbensen KH, 2018. Characteristics of dioxin emissions at startup and shutdown of MSW incinerators, Chemosphere 66, 1123–1130 13

Toxicowatch (2018). Hidden Emissions; A Story from the Netherlands. A Case Study. Zero Waste Europe (2018)

Sprawdź inne artykuły z tego wydania tygodnika:

Nr 29 (2020)

Przejdź do archiwum tekstów na temat:

# Ekologia # Świat # Zdrowie Obywatele KOntrolują

Przejdź na podstronę inicjatywy:

Co robimy / Obywatele KOntrolują

Być może zainteresują Cię również:

Chcę wiedzieć
# Zdrowie

INSPRO ws. patentowania nasion roślin uprawnych

W dniach 17 i 18 kwietnia 2011 r. odbędą się Światowe Dni Protestu Przeciwko Patentowaniu Nasion Roślin Uprawnych. W tym czasie tysiące rolników i aktywistów, działających na rzecz obrony tradycyjnych nasion, spotka się w Brukseli w celu wymiany nasion odmian tradycyjnych. Uczestnicy protestu złożą do Komisji Praw Człowieka Parlamentu Europejskiego apel o przeprowadzenie dochodzenia w sprawie legalności nadawania podmiotom prywatnym uprawnień do patentowania nasion roślin uprawnych. Dlaczego bogactwo genetyczne nasion jest istotne? Różnorodność genetyczna pozwala na utrzymanie zróżnicowanej diety, ważnej dla równowagi ludzkiego organizmu, oraz biologicznej różnorodności, tak istotnej dla ekosystemu naszej planety.